Deze ad hoc vraag onderzoekt welke alternatieven voor detentie het meest worden gebruikt, vooral voor gezinnen met kinderen, en hoe de effectiviteit van de alternatieven voor detentie wordt beoordeeld. Het analyseert verder welke elementen (indicatoren, verklaringen enz.) in aanmerking worden genomen alvorens een alternatief voor detentie op te leggen en welke uitdagingen daarbij worden tegengekomen.

In de context van migratie is detentie toegestaan en gereguleerd door een strikt Europees wetgevend kader. De lidstaten erkennen de ernst van de maatregel ten aanzien van het recht op vrijheid en om kwetsbare personen beter te beschermen, vertrouwen zij steeds vaker op alternatieven voor detentie. Alternatieven voor detentie worden vaak beschouwd als minder middelenintensief, minder ingrijpend voor het individu en effectiever om de druk op nationale detentiesystemen te verminderen, maar de implementatie ervan gaat gepaard met een reeks uitdagingen.

De compilatie van antwoorden van zes lidstaten hebben onder andere betrekking op de toegang die wordt verleend aan bepaalde organisaties of personen en de sites die beschikbaar zijn voor deze personen.

UNHCR brengt richtlijnen uit over de criteria aangaande de opsluiting van asielzoekers en alternatieven voor detentie.

Op 21 en 22 mei 2025 organiseerde de Return Expert Group van het Europees Migratienetwerk (EMN REG), in samenwerking met de Dienst Vreemdelingenzaken en EMN België, een tweedaagse workshop die 50 experten van EU-lidstaten, EU-agentschappen (waaronder Frontex en de EUAA), maatschappelijke organisaties en internationale organisaties samenbracht. Het evenement richtte zich op de ontwikkeling en implementatie van effectieve alternatieven voor detentie (ATD’s) binnen het migratie- en terugkeerbeleid van de EU.

In een nationale studie die in juli 2023 werd uitgebracht, evalueert EMN België het Belgische beleid en de praktijk met betrekking tot detentie en alternatieven voor detentie. De studie verduidelijkt welke detentieplaatsen en alternatieven voor detentie er bestaan in België, hoe het besluitvormingsproces verloopt en hoe detentie en alternatieven voor detentie daadwerkelijk worden toegepast.