Verantwoordelijkheden en toegang tot rechten voor begunstigden van tijdelijke bescherming (EMN-OESO Inform)
Deze Inform geeft een overzicht van nationale beleids- en wetswijzigingen van juli 2023 tot begin 2025 met betrekking tot de verantwoordelijkheden en toegang tot rechten van begunstigden van tijdelijke bescherming (BoTP) onder Richtlijn 2001/55/EG. Het brengt deze wijzigingen in kaart, levert bewijs voor beslissingen over mogelijke financiële bijdragen van BoTP en biedt inzicht in nationale strategieën na afloop van de tijdelijke bescherming.
Tijdelijke bescherming werd voor het eerst geactiveerd in maart 2022 en sindsdien verlengd, met de laatste verlenging goedgekeurd door de Europese Raad op 13 juni 2025, tot 4 maart 2027. Deze verlenging garandeert voortgezet legaal verblijf en toegang tot werk, huisvesting, onderwijs, gezondheidszorg, sociale bijstand en passende accommodatie voor begunstigden van tijdelijke bescherming (BoTP). In deze periode hebben EMN-lid- en waarnemerslanden, evenals geselecteerde niet-EU OESO-landen, de ondersteuning die zij bieden aangepast, terwijl nationale perspectieven en debatten over het beschermingsregime zich hebben ontwikkeld. De discussies over strategieën na afloop van tijdelijke bescherming gaan door, inclusief mogelijke financiële bijdragen van BoTP, en deze Inform biedt een actueel overzicht van deze ontwikkelingen.
Volgens de Inform zijn de belangrijkste bevindingen:
- Sinds 2022 hebben EMN-leden en waarnemende landen en geselecteerde niet-EU OESO-landen nationale beleidsmaatregelen geleidelijk aangepast om toegang te bieden tot werk, gezondheidszorg, onderwijs, sociale bijstand en tot (of de middelen om toegang te krijgen tot) passende huisvesting voor begunstigden van tijdelijke bescherming (BoTP).
- Financiële voordelen en toelagen voor BoTP verschillen sterk: sommige landen bieden voordelen gelijk aan die voor eigen onderdanen, terwijl andere landen verlaagde of voorwaardelijke betalingen toepassen, steeds vaker gekoppeld aan actieve deelname aan werk, onderwijs of integratieactiviteiten.
- Bepaalde diensten, waaronder staatsaccommodatie, gezondheidszorg en sociale bijstand, zijn in sommige landen teruggeschroefd om de overheidsfinanciën in balans te brengen, terwijl nieuwe initiatieven zich richten op arbeidsmarktintegratie en sociale inclusie voor gedeeltelijk of volledig zelfredzame BoTP.
- Verschillende landen hebben bijdragen van BoTP ingevoerd of plannen deze in te voeren voor diensten zoals huisvesting en maaltijden, meestal alleen voor degenen met voldoende inkomen, met beschermende drempels en overgangsmaatregelen om kwetsbare en lage-inkomensbegunstigden te beschermen.
- Een minderheid van landen faciliteert de overgang van tijdelijke bescherming naar alternatieve verblijfsvergunningen, met name voor werkende of economisch geïntegreerde BoTP, via vereenvoudigde procedures of nieuwe verblijfsroutes.
Voor meer details, lees de Inform in de bijlage hierboven.