Bilaterale en multilaterale migratiediplomatie-instrumenten, van diplomatieke gesprekken tot instrumenten zoals speciale gezanten, diplomatieke vertegenwoordigers of migratiepartnerschappen, zijn essentieel voor internationale samenwerking op het gebied van migratie. Ze variëren in vorm en kunnen formeel of informeel worden afgesloten, of wettelijk bindend zijn. Beleidsbenaderingen van migratiediplomatie omvatten "dwingende migratiediplomatie", waarbij negatieve maatregelen of straffen worden gebruikt, en "coöperatieve migratiediplomatie", die gebaseerd is op het geven van beloningen of voordelen in ruil voor bepaalde afspraken. Gezien de relevantie van migratiediplomatie is er behoefte aan een beter begrip van de voorwaarden waaronder deze beleidsbenaderingen effectiever of minder effectief zijn.

Deze gezamenlijke EMN-OESO Inform, dat goede praktijken, uitdagingen en de impact van migratiediplomatie-benaderingen en -instrumenten analyseert, toont onder andere aan dat:

• Zeventien EMN-lid- en waarnemerslanden migratiediplomatie integreren in hun migratiebeleid, terwijl zes andere landen beperkte betrokkenheid bij migratiediplomatie rapporteren, voornamelijk vanwege hun strategische afstemming op de initiatieven van de Europese Unie, evenals beperkte nationale middelen. Voor deze landen biedt deelname aan migratiediplomatie-initiatieven op EU-niveau een meer praktische benadering van internationale migratieaangelegenheden dan het nastreven van onafhankelijke bilaterale overeenkomsten.
• Specifieke instrumenten en tools die vaak worden gebruikt in migratiediplomatie-benaderingen in EMN-lid- en waarnemerslanden zijn bilaterale overeenkomsten, memoranda van overeenstemming (MoU's), verklaringen van intentie en de benoeming van speciale gezanten of diplomatieke vertegenwoordigers. Bilaterale overeenkomsten behoren tot de meest gebruikte instrumenten en behandelen specifieke kwesties zoals readmissie en het faciliteren van visums, of omvatten bredere migratiepartnerschapsovereenkomsten.
• Voorbeelden van migratiediplomatie-instrumenten in niet-EU OESO-landen zijn de Los Angeles Declaration on Migration (2022), die samenwerking in de Amerika’s bevordert rond vier thema’s: stabiliteit, migratieroutes, humaan beheer en noodhulp; Australië’s Pacific Australia Labour Mobility (PALM)-regeling, die werkgelegenheid biedt aan burgers van de Pacific-eilanden; en Japan’s economische partnerschapsovereenkomsten (EPA's), die verpleegkundigen en zorgverleners uit Indonesië, de Filipijnen en Vietnam de kans geven om in Japan te werken en een traject naar permanent verblijf te volgen.
• Belangrijke succesfactoren zijn onder andere politieke stabiliteit, coördinatie, het benutten van steun en robuuste juridische kaders, die in sommige landen hebben geleid tot effectieve migratieovereenkomsten en partnerschappen. Deze inspanningen hebben tastbare resultaten opgeleverd, zoals verbeterde samenwerking bij vrijwillige terugkeer, uitbreiding van visumvrije reizen voor burgers en verbeterde migratiebeheersystemen.
• Uitdagingen zoals externe crises, politieke instabiliteit in partnerlanden en interne coördinatiecomplexiteit onderstrepen de voortdurende moeilijkheden bij het implementeren en behouden van deze overeenkomsten.
• Het ontwikkelen van meer verfijnde methoden om de impact van migratiediplomatie-instrumenten te evalueren, zou kunnen helpen om strategieën te verfijnen en ervoor te zorgen dat diplomatieke inspanningen in lijn zijn met nationale belangen en doelen voor internationale samenwerking.

Voor meer informatie kunt u het bijgevoegde Inform lezen.