Welke problemen ondervinden migranten bij de toegang tot mentale gezondheidszorg, en hoe pakken de lidstaten die aan? Deze inform brengt het beleid om legaal verblijvende migranten te helpen toegang te krijgen tot de geestelijke gezondheidszorg in kaart.
In de meeste EU lidstaten[1] hebben personen met een legale verblijfsstatus, dezelfde toegang tot geestelijke gezondheidszorg als nationale burgers. De toegang tot de diensten stelt zowel migranten als lidstaten echter vaak voor een aantal uitdagingen. Voor migranten variëren deze van praktische kwesties zoals taalbarrières, gebrek aan informatie, moeilijkheden om toegang te krijgen tot reguliere diensten, hoge kosten en lange wachtlijsten, tot sociale en culturele kwesties zoals stigmatisering, taboe, gebrek aan bewustzijn, gebrek aan vertrouwen en sociaaleconomische nadelen.[2] Vanuit het perspectief van de lidstaten omvatten de uitdagingen taal- en cultuurverschillen tussen migranten en behandelaars en een gebrek aan financiële middelen en personeel of specifieke deskundigheid om migranten te ondersteunen.[3]
Om deze belemmeringen uit de weg te ruimen, zijn de prioriteiten van de lidstaten onder meer het ontwikkelen van nationale beleidsmaatregelen en strategieën om de sociale integratie van migranten te bevorderen, het verduidelijken en delen van informatie over recht op zorg, en ervoor zorgen dat de geestelijke gezondheidszorgverleners zijn opgeleid om met migranten te werken. De belangrijkste instanties die bij het verlenen van geestelijke gezondheidsdiensten betrokken zijn, zijn doorgaans de nationale, regionale en lokale autoriteiten, gevolgd door ngo's en de private sector.
Uit onderzoek blijkt dat migranten, in het bijzonder zij die gedwongen werden hun land van herkomst te ontvluchten, een hoger risico lopen om geestelijke gezondheidsproblemen te krijgen. Dit kan te wijten zijn aan de blootstelling aan stressfactoren voor, tijdens en na het migratieproces. Vroegtijdige interventies en steun kunnen deze risico's aanpakken en tot een minimum beperken.[4],[5] Andere problemen betreffen specifieke groepen of categorieën migranten, zoals vrouwen, kinderen, slachtoffers van gendergerelateerd geweld en slachtoffers van trauma's.
Om de vastgestelde problemen aan te pakken, hebben 21 lidstaten voorbeelden gegeven van maatregelen die de toegang tot geestelijke gezondheidszorg voor migranten verbeteren[6], onder meer om betaalbare en niet-discriminerende toegang tot diensten te vergemakkelijken of taalbarrières te verkleinen. 16 lidstaten noemden maatregelen die zij effectief achtten voor het verbeteren van de verlening van geestelijke gezondheidsdiensten aan migranten, die in grote lijnen gericht waren op het opleiden van zorgverleners, het verlenen van gespecialiseerde diensten en het waarborgen van de toegang van migranten tot geestelijke gezondheidsdiensten via universele toegang tot de gezondheidszorg.
[1] BE, BG, CY, CZ, DE, EE, ES, FI, FR, HR, HU, IT, LT, LU, MT, NL, SE, SI.
[2] AT, BE, CZ, DE, EE, EL, FI, FR, HR, HU, IE, IT, LT, LU, MT, NL, SI, SK.
[3] AT, BE, CZ, EE, EL, FI, FR, HR, HU, IE, LT, LU, LV, MT, NL, SE, SI, SK.
[6] AT, BE, CZ, DE, EE, EL, ES, FI, FR, HR, IE, IT, LT, LU, LV, MT, NL, PL, SE, SI, SK.
[7] AT, BE, CY, EL, ES, FR, HR, IE, IT, LT, LU, LV, MT, NL, PL, SI.
