Competentiematching in deze context verwijst naar zowel opleiding (zoals het niveau van kwalificatie en studierichting) als vaardigheden (opgevat als het vermogen om kennis en knowhow toe te passen om taken uit te voeren en problemen op te lossen). De studie beschouwt verschillende vormen van mismatch, waaronder verticale mismatch (waarbij kwalificaties of vaardigheden niet overeenkomen met functievereisten) en horizontale mismatch (waarbij de studierichting niet overeenkomt met het beroep). Deze mismatches kunnen ertoe leiden dat migranten onder hun kwalificatieniveau werken, vaker werkloosheid ervaren of minder vaak tewerkgesteld worden in vergelijking met gekwalificeerde personen zonder migratieachtergrond.

De studie identificeert onder meer de volgende bevindingen:

• Competentiemismatch in België is nauw verbonden met structurele kenmerken van de arbeidsmarkt, in het bijzonder de hoge kwalificatievereisten. Hierdoor neemt de kans toe dat migranten onder hun kwalificatieniveau werken, zelfs wanneer hun vaardigheden worden erkend.
• Arbeidsmarktresultaten worden sterk beïnvloed door de interactie tussen taalvereisten en verwachtingen op de arbeidsmarkt, waarbij werkgevers vaak hogere niveaus van taalvaardigheid vragen dan wat via standaardintegratietrajecten wordt bereikt.
• Vroege blootstelling aan en oriëntatie op de arbeidsmarkt hebben een aanzienlijke invloed op competentiematching, aangezien migranten die vroeg in aanraking komen met de arbeidsmarkt vaker trajecten volgen die leiden tot werk dat aansluit bij hun kwalificaties.
• Erkenningsprocedures voor vaardigheden blijven een belangrijke knelpuntfactor, niet alleen door administratieve complexiteit, maar ook omdat vertragingen en onzekerheid de bereidheid van migranten kunnen beïnvloeden om te investeren in verdere opleiding of loopbaanontwikkeling.
• Genderspecifieke dynamieken spelen een rol in competentiematching, waarbij zorgtaken en beperkte toegang tot kinderopvang de mogelijkheden van vrouwen beïnvloeden om opleiding te volgen, deel te nemen aan integratiemaatregelen en werk te vinden dat aansluit bij hun vaardigheden.
• Competentiemismatch is niet enkel een individueel vraagstuk, maar wordt ook beïnvloed door gedrag van werkgevers, waaronder rekruteringspraktijken, risicoperceptie en de mate waarin bedrijven (vooral kleine en middelgrote bedrijven) in staat zijn diversiteit en internationale profielen te beheren.
• De doeltreffendheid van integratie- en tewerkstellingsmaatregelen hangt minder af van hun beschikbaarheid dan van hun onderlinge afstemming, waarbij versnipperde dienstverlening de impact van anders goed ontworpen instrumenten vermindert.
• Aanhoudende ondersteuning na toetreding tot de arbeidsmarkt blijkt een cruciale maar vaak over het hoofd geziene factor, aangezien veel migranten die aanvankelijk werk onder hun kwalificatieniveau aanvaarden, geen toegang hebben tot trajecten die hen in staat stellen door te groeien naar geschiktere functies.

De bevindingen van deze nationale bijdrage zullen input vormen voor de EMN-studie op Europees niveau, die gepland staat voor publicatie midden mei 2026 en een vergelijkende analyse zal bieden van beleid en praktijken inzake competentiematching in EMN-leden en waarnemende landen.