Dit jaar verandert het jaarrapport van het Europees Migratienetwerk (EMN) van naam en heet voortaan "Asylum and Migration Overview" of Asiel- en Migratieoverzicht (AMO), om het te onderscheiden van het toekomstige "European Annual Asylum and Migration Report"(EAAMR), dat door de Europese Commissie zal worden gepubliceerd krachtens Verordening (EU) 2024/1351. De Belgische bijdrage en de Europese synthese die hieronder worden samengevat, hebben dezelfde structuur als in vorige edities.

Asiel-en Migratieoverzicht 2024 – Belgisch rapport

Het Belgische Asiel-en Migratieoverzicht 2024 gaat dieper in op een aantal belangrijke ontwikkelingen in het asiel- en migratiebeleid, naast politieke veranderingen die van invloed zijn op het beheer van migratie en asiel, bijvoorbeeld:

• In juni 2024 werden in België federale en regionale verkiezingen gehouden. In januari 2025 trad een nieuwe federale regering aan, die mevrouw Anneleen Van Bossuyt aanstelde tot minister van Asiel en Migratie.
   
• In 2024 hebben de gefedereerde entiteiten van België nieuwe wetten inzake arbeidsmigratie ingevoerd om de procedures te vereenvoudigen, werknemers te beschermen en het tekort aan arbeidskrachten aan te pakken.
   
• België ontving in 2024 39.615 aanvragen voor internationale bescherming, een stijging van 11,6 % ten opzichte van het voorgaande jaar. De opvangcapaciteit werd verhoogd tot 36.205 plaatsen, maar aan het einde van het jaar was er nog steeds een wachtlijst van 2.809 personen.
   
• Aan 92.257 personen die Oekraïne waren ontvlucht, werd tijdelijke bescherming verleend. De ondersteunende maatregelen op het gebied van huisvesting, onderwijs en gezondheidszorg werden voortgezet.
   
• Het aantal niet-begeleide minderjarigen daalde, wat leidde tot aanpassingen in de opvangcapaciteit. De achterstand bij de aanstelling van voogden werd weggewerkt.
   
• Regionale overheden hebben hun integratiebeleid herzien. Hierbij legden ze de nadruk op toegankelijkheid, gelijkheid, erkenning van skills en het verstrekken van informatie aan nieuwkomers.
   
• België heeft de juridische en operationele voorbereidingen voor de EU-grensbeheersystemen voortgezet en is verder gegaan met de digitalisering van visumprocedures.
   
• De inspanningen tegen irreguliere migratie omvatten onder andere meer onderzoek naar migrantensmokkel en campagnes om het bewustzijn van de risico's van irreguliere migratie te vergroten.
   
• Nieuwe wetten versterkten de strijd tegen mensenhandel door gemeenten toe te staan integriteitscontroles uit te voeren in economische sectoren die gelinkt zijn aan de georganiseerde misdaad en door prostitutie te reguleren via arbeidsovereenkomsten.
   
• De terugkeerprocedures werden in 2024 hervormd met nieuwe regels die het aantal gemachtigde escorteurs uitbreiden, medewerking van migranten eisen, ICAM erkennen als alternatief voor detentie, en detentie van gezinnen met kinderen verbieden. In totaal keerden 3.371 derdelanders vrijwillig en 3.270 gedwongen terug.

Voor meer details kan u het hierboven bijgevoegde Belgische overzicht lezen.
 

Asiel- en Migratieoverzicht 2024 – Europees rapport

Het Europees overzicht belicht belangrijke veranderingen op wetgevend en operationeel vlak en geopolitieke invloeden in de leden en waarnemende landen van het EMN. Het volledige interactieve rapport is hier beschikbaar. Hieronder enkele belangrijke ontwikkelingen voor 2024:

• 2024 werd gekenmerkt door aanhoudende geopolitieke instabiliteit in zowel de directe omgeving van de EU als daarbuiten, met meerdere crises, zoals de aanval van Rusland op Oekraïne, conflicten in het Midden-Oosten en onrust in verschillende delen van Afrika, die een aanzienlijke invloed hadden op de migratiepatronen.
   
• Het aantal illegale grensoverschrijdingen naar de EU daalde met 38 % ten opzichte van 2023, met name op de routes via het centrale Middellandse Zeegebied en de Westelijke Balkan.
   
• Verschillende landen voerden een restrictiever asiel- en migratiebeleid in, onder meer om redenen als nationale veiligheid, misbruik van migratiekanalen, druk op asiel- en opvangsystemen, woningtekorten en integratieproblemen.
   
• Het aantal eerste asielaanvragen in de EU en Noorwegen daalde met 13 %, terwijl veel landen hun opvangsystemen uitbreidden of reorganiseerden en maatregelen namen om de efficiëntie van asielprocedures te verhogen.
   
• De EU-wetgeving inzake grensbeheer werd verder ontwikkeld met de goedkeuring van de herziene Schengengrenscode en de screeningverordening, en Bulgarije en Roemenië traden toe tot het Schengengebied voor lucht- en zeegrenzen.
   
• De tijdelijke bescherming voor mensen die de oorlog in Oekraïne ontvluchten, werd verlengd tot maart 2026, waarbij de EMN leden en waarnemende landen zich concentreerden op de overgang van noodmaatregelen naar duurzamere, lange termijn benaderingen.
   
• Het arbeidsmigratiebeleid is verder ontwikkeld om het tekort aan vaardigheden aan te pakken, met EU- en nationale hervormingen ter ondersteuning van een gestroomlijnde toelating, betere bescherming van werknemers en verbeterde toegang voor onderdanen van derde landen. Maatregelen omvatten de herschikking van de richtlijn inzake de gecombineerde vergunning, vooruitgang op het gebied van talentpartnerschappen en vereenvoudigde procedures voor werkvergunningen in belangrijke sectoren.
   
• Het integratiebeleid was gericht op toegang tot de arbeidsmarkt, (taal)onderwijs en antidiscriminatie. Verschillende landen hebben hun strategieën bijgewerkt, programma's voor burgeroriëntatie en digitale hulpmiddelen gelanceerd en zich gericht op vroegtijdige inclusie en het wegnemen van belemmeringen voor de mobiliteit van nieuwkomers.
   
• In juni 2024 heeft de EU een herziene richtlijn inzake mensenhandel aangenomen, waarin nieuwe vormen van uitbuiting zijn opgenomen, zoals draagmoederschap, gedwongen huwelijken en illegale adoptie. De lidstaten dienen de richtlijn uiterlijk medio juli 2026 omzetten.
   
• De inspanningen op het gebied van terugkeer en readmissie waren gericht op handhaving en operationele samenwerking, waaronder gezamenlijke operaties en nieuwe bilaterale overeenkomsten. Vrijwillige terugkeer en re-integratie werden bevorderd, met meer nadruk op duurzame re-integratie en het voorkomen van nieuwe migratie.

Voor meer informatie verwijzen wij u graag naar het hierboven bijgevoegde Europese rapport.