Achtergrond:

Na een recent besluit van de Raad is de tijdelijke bescherming voor meer dan 4 miljoen personen die Oekraïne ontvluchtten, verlengd tot 4 maart 2026. De Kroatische regering bereidt momenteel via het Ministerie van Binnenlandse Zaken wijzigingen van de Vreemdelingenwet voor, die binnenkort in het parlement zullen worden behandeld.

Het Kroatische nationale contactpunt van het EMN heeft deze ad hoc vraag gelanceerd om te weten te komen of de wetgeving van andere EMN-lidstaten alternatieve nationale statussen voorziet voor personen die de oorlog in Oekraïne ontvluchten, naast tijdelijke bescherming.

Respondenten:

23 EMN Lidstaten (waaronder BE) beantwoordden deze ad hoc vraag en gaven aan dat dit antwoord openbaar is.

Bevindingen:

Een voorlopige analyse van de ontvangen antwoorden toont i.a. aan dat:

• Een aanzienlijke meerderheid van de 23 landen (waaronder BE) meldt dat er weliswaar geen specifieke alternatieve wettelijke status is voor personen die de oorlog in Oekraïne ontvluchten, maar dat ze wel andere soorten verblijfsvergunningen kunnen aanvragen die in de nationale wetgeving zijn vastgelegd, op voorwaarde dat ze aan de nodige criteria voldoen.

• Hoewel de besprekingen nog gaande zijn, hebben de meeste lidstaten van het EMN geen concrete stappen ondernomen om een meer permanente status te creëren voordat de tijdelijke bescherming afloopt. Ze zijn voorstander van een aanpak op EU niveau. Sommige lidstaten wijzigen momenteel echter hun wetgeving om de overgang naar een andere status te vergemakkelijken. In SK bijvoorbeeld wordt op 15 juli 2024 een gewijzigde wet inzake het verblijf van buitenlanders van kracht. Door deze wijziging kunnen houders van tijdelijke bescherming in SK rechtstreeks bij de buitenlandse politie in SK een tijdelijke of permanente verblijfsvergunning aanvragen. Dit is een belangrijke verandering voor niet-Oekraïense onderdanen die tijdelijke bescherming hebben gekregen vanwege hun relatie met Oekraïense burgers die de oorlog ontvluchtten, of die vóór 24 februari 2024 internationale bescherming of permanent verblijf in Oekraïne hadden. Deze personen hadden voorheen een Slowaaks staatsvisum nodig om een verblijfsvergunning aan te vragen bij de buitenlandse politie en moesten een aanvraag indienen bij geaccrediteerde Slowaakse ambassades in het buitenland. Hetzelfde geldt voor Oekraïense houders van tijdelijke bescherming met een niet-biometrisch paspoort. Andere wijzigingen in de gewijzigde wet zijn onder meer dat houders van tijdelijke bescherming zaken mogen doen. In SI wordt momenteel nieuwe wetgeving voorbereid om de overgang van tijdelijke bescherming naar een tijdelijke verblijfsvergunning te vergemakkelijken. Binnen 8 dagen na de beëindiging van de tijdelijke bescherming kunnen personen bij de bevoegde instantie in SI een tijdelijke verblijfsvergunning aanvragen voor elk doel dat bij wet is vastgesteld. In SE kan iemand die twee jaar lang een verblijfsvergunning heeft gekregen op grond van de richtlijn tijdelijke bescherming van de EU, worden ingeschreven in het Zweedse bevolkingsregister, zodat hij of zij een Zweeds persoonlijk identificatienummer krijgt en toegang heeft tot de middelen van het Zweedse socialezekerheidsstelsel zolang zijn verblijf gelegaliseerd is.

Meer informatie vindt u in de bijgevoegde compilatie van antwoorden.