Achtergrond:

Het bevorderen van actief burgerschap en participatie is een centraal element van de integratie-inspanningen van de EU-lidstaten. De deelname van migranten aan het democratische proces is cruciaal en vereist daarom de nodige aandacht van alle lidstaten. Een manier om de participatie van migranten te bevorderen, is het opzetten van een gestructureerde dialoog tussen migranten en regeringen via de oprichting van nationale adviesorganen voor migranten (sommige lidstaten maken gebruik van andere vormen van gestructureerde dialoog, zoals adviescomités, forums van maatschappelijke organisaties, informele forums en andere).

In Spanje heeft het Staatssecretariaat voor Migratie, via het Spaanse Observatorium voor Racisme en Vreemdelingenhaat, onlangs het Strategisch Kader voor Burgerschap en Inclusie, tegen Racisme en Vreemdelingenhaat (2023-2027) goedgekeurd. Een van de actielijnen is het aanmoedigen van de participatie van mensen van buitenlandse afkomst in het openbare, institutionele en/of gemeenschapsleven, met speciale aandacht voor jongerenparticipatie, en het bevorderen van de verwerving van vaardigheden en kennis over de ruimten voor participatie en de mogelijkheden daartoe.

In deze context lanceerde EMN Spanje deze ad hoc vraag om relevante praktijken in kaart te brengen bij het bevorderen van institutionele en politieke participatie van migranten en om inzichten te verwerven van andere lidstaten ter inspiratie voor nieuwe beleidsformulering in verband met het Strategisch Kader.

Respondenten:

23 EMN Leden (waaronder BE) gaven een antwoord dat publiek mag worden verspreid.

Bevindingen:

Uit een voorlopige analyse van de resultaten van de ad hoc vraag blijkt het volgende:

• Van de 23 responderende landen hebben 14 landen nationale migrantenadviesorganen of andere gestructureerde mechanismen voor de dialoog tussen migrantengroepen en de nationale overheid bij het formuleren van integratiebeleid en -maatregelen. In BE valt integratie onder de verantwoordelijkheid van de drie taalgemeenschappen (Vlaamse, Franse en Duitstalige). Adviesorganen voor migranten zijn er bijgevolg enkel op regionaal niveau (zie verder).
   
• Van de 23 responderende landen melden 15 landen dat ze ook beschikken over regionale en/of lokale adviesorganen voor migranten of andere gestructureerde mechanismen voor de dialoog tussen migrantengroepen en lokale/regionale overheden bij het formuleren van integratiebeleid en -maatregelen.
   
• Adviesorganen voor migranten nemen verschillende vormen aan: overheidsinstanties (5 landen), adviescomités binnen de overheid (6 landen), forums van maatschappelijke organisaties (3 landen), informele forums (2 landen), of andere. In BE heeft de Vlaamse overheid een samenwerkingsovereenkomst met de netwerkorganisatie LEVEL vzw, die erkend is als de participatieorganisatie.
   
• In 10 landen zijn deze overlegorganen voor het laatst bijeengekomen in het afgelopen jaar (2023-2024). In BE komt de participatieorganisatie niet op regelmatige basis samen, maar werkt ze met verschillende partners rond relevante thema's (beleidsparticipatie, werk, onderwijs, antidiscriminatie, enz).

De responderende landen melden ook andere mechanismen waarmee migranten door beleidsmakers en autoriteiten worden geraadpleegd over integratiebeleid en -maatregelen, elk met hun eigen structuur en functie.

Raadpleeg de compilatie van antwoorden op de ad hoc vraag voor meer details.