The Council of Europe Commissioner for Human Rights, Michael O’Flaherty, warns that externalised asylum and migration policies must be carefully designed to avoid serious human rights risks. His report highlights how transferring asylum, return, and border control functions to other countries can expose migrants to torture, arbitrary detention, and collective expulsions. Particular risks arise in the external processing of asylum claims, return procedures including “return hubs,” and outsourcing of border control. The Commissioner calls on states to adopt precautionary approaches, safeguard vulnerable people, and ensure transparency and accountability.

The Fundamental Rights Report 2025 provides an overview of the state of fundamental rights in the EU, highlighting key developments and trends observed in 2024. The report includes a dedicated section on ‘Migration and asylum at the EU’s external borders’, which addresses, among other issues, challenges related to search and rescue operations, incidents of ill-treatment and rights violations at borders, concerns about border procedures under the New Pact, and fundamental rights risks associated with proposed return policies.

The Council of the European Union has agreed its position on a proposal for an EU regulation establishing a common system for the return of third‑country nationals staying in the EU illegally. The proposed regulation introduces common procedures, obligations for those without the right to stay, and tools for cooperation between Member States. It also allows for the creation of return hubs in third countries. Negotiations with the European Parliament will follow to agree on the final text.

In maart 2025 stelde de Europese Commissie een verordening voor die een gemeenschappelijk terugkeersysteem moet invoeren voor derdelanders die zonder geldige verblijfsstatus in de EU verblijven. Dokters van de Wereld en PICUM publiceerden een rapport waarin zij mogelijke risico’s van dit voorstel onderstrepen, met name op het gebied van toegang tot gezondheidszorg en gegevensbescherming. Het rapport beschrijft hoe het voorstel de rechten van individuen, waaronder kwetsbare groepen, kan aantasten en brengt ethische bezwaren naar voren voor zorgprofessionals. De organisaties roepen de EU-wetgevers op om te waarborgen dat de verordening fundamentele rechten en medische ethiek respecteert.

The European Commission’s proposed Return Regulation introduces measures to increase return rates across the EU. These include extended detention periods, returns to non-EU countries with no prior personal ties, offshore “return hubs”, and obligations for individuals subject to return orders. Over 200 civil society organisations have raised concerns about fundamental rights, legal uncertainty, and disproportionate impacts. They call on EU institutions to withdraw the proposal and reject it in its current form.

The European Union Agency for Fundamental Rights (FRA) has released its 2025 Fundamental Rights Report, offering a detailed overview of key developments in the EU’s human rights landscape. Among the areas of concern, the report draws particular attention to migration and asylum at the EU’s external borders, where challenges continue to raise fundamental rights issues.

De Europese Commissie heeft een voorstel gepubliceerd voor een verordening tot instelling van een gemeenschappelijk systeem voor de terugkeer van onderdanen van derde landen die illegaal in de Europese Unie verblijven. De nieuwe regels introduceren onder andere strengere verplichtingen, en de wettelijke mogelijkheid om personen die illegaal in de EU verblijven en een definitief terugkeerbesluit hebben ontvangen, terug te sturen naar een terugkeercentrum in een derde land. Het Europees Parlement en de Raad van de EU moeten het voorstel nu bestuderen en erover onderhandelen.

In a position paper published on 6 February 2024, the European Union Agency for Fundamental Rights (FRA) sets out the conditions that would have to be met for return hubs to respect fundamental rights and comply with EU law. This includes independent monitoring to reduce the risks of fundamental rights violations.

Op 5 november werd Magnus Brunner, de Oostenrijkse kandidaat voor de portefeuille Interne Zaken en Migratie, ondervraagd door de LIBE-Commissie. Brunner gaf aan de uitvoering van bepaalde onderdelen van het Nieuwe Pact voor Migratie en Asiel te willen versnellen en stond open voor het verkennen van nieuwe ideeën ter aanvulling van het pact. Hij kondigde ook aan dat hij een nieuwe Terugkeerrichtlijn zou indienen en legale migratiekanalen zou versterken om de vaardigheden aan te trekken die de arbeidsmarkten van de EU nodig hebben.

In a letter to the 27 EU Member States, Ursula von der Leyen announced that the Commission will present a new proposal for legislation to ensure solid rules for the removal of irregularly staying third-country nationals, including those posing a threat to public order or internal security. She also referred to possible "return hubs" outside the EU, drawing lessons from the start of operations of the Italy-Albania protocol.

Fifteen European countries plead with the European Commission to go beyond the New Pact on Migration and Asylum. They push for comprehensive, mutually beneficial and durable partnerships with third countries located along the migratory routes. They also want to inter alia explore solutions aimed at rescuing migrants on the high seas and bringing them to a predetermined place of safety in a partner country outside the EU.