Maatregelen voor accommodatie, huisvesting en toegang tot diensten voor begunstigden van tijdelijke bescherming uit Oekraïne (EMN Informs)

Volgens de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen (UNHCR) hebben op 15 november 2022 meer dan 7,8 miljoen mensen Oekraïne verlaten op zoek naar veiligheid en zijn ze voornamelijk in de naburige landen van de Europese Unie (EU) en derde landen aangekomen. In deze Inform worden de maatregelen geanalyseerd die de lidstaten van de Europese Unie (EU) hebben getroffen voor huisvesting en toegang tot specifieke diensten, namelijk sociale uitkeringen, onderwijs, werkgelegenheid en gezondheidszorg voor personen die tijdelijke bescherming genieten, in het kader van de inwerkingtreding van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (TPD) (Richtlijn 2001/55/EG), teweeggebracht als reactie op de inval van Rusland in Oekraïne op 24 februari 2022. 

De meeste lidstaten maken gebruik van een combinatie van verschillende vormen van huisvesting om mensen op te vangen die Oekraïne ontvluchten, namelijk opvangcentra, hotels/hostels, die meestal voor noodsituaties worden gebruikt, en particuliere woningen. Particuliere huishoudens hebben ook een zeer belangrijke rol gespeeld bij de opvang van ontheemden, vooral omdat de huisvestingscapaciteit van veel lidstaten beperkt is. Artikel 13, lid 1, van de TPD bepaalt dat personen die tijdelijke bescherming genieten, zo nodig de middelen moeten krijgen om huisvesting te verkrijgen. De duur en de omvang van deze financiële steun verschillen van lidstaat tot lidstaat, maar in het algemeen is de steun gebaseerd op het aantal gehuisveste personen en gelden lagere tarieven voor kinderen. De financiële toelage wordt ofwel rechtstreeks aan de begunstigden van tijdelijke bescherming gegeven als ze niet in opvangcentra wonen, ofwel aan lokale en gemeentelijke instellingen, ofwel aan particuliere huishoudens die begunstigden huisvesten. De financiering van deze laatste fungeert als een stimulans om de inspanning en bijdrage van particulieren te ondersteunen en te erkennen en is een belangrijke factor om particuliere huishoudens aan te moedigen om personen die tijdelijke bescherming genieten, onderdak te bieden. 

Begunstigden van tijdelijke bescherming toegang verlenen tot arbeid is als prioriteit aangeduid, en verschillende lidstaten hebben een breed scala aan diensten aangeboden, waaronder begeleiding, taalcursussen, beroepsopleidingen en kinderopvang. Tegelijkertijd zijn ook diensten voor de validatie en erkenning van vaardigheden gepromoot, omdat deze als essentieel worden beschouwd om de kansen op werk te vergroten. Er werden vertaaldiensten, informatiecampagnes en portaalsites voor het zoeken naar werk opgezet voor zowel personen die tijdelijke bescherming genieten als werkgevers. 

Artikel 14, lid 1, van de richtlijn bepaalt dat de lidstaten alle personen jonger dan 18 jaar die recht hebben op tijdelijke bescherming onder dezelfde voorwaarden als hun eigen onderdanen toegang moeten verlenen tot het onderwijsstelsel. Om dit te garanderen, hebben veel lidstaten middelen uitgetrokken voor de opening van extra klassen en integratieondersteunende maatregelen genomen, zoals aanvullende taalcursussen. Er werd ook speciale nadruk gelegd op de vereenvoudiging van de procedures voor toegang tot scholen, met name in het geval van ontbrekende documenten die de graad en het type onderwijs certificeren, die in de meeste gevallen werden vervangen door eigen verklaringen. Toegang tot hogere instellingen, zoals universiteiten, is in de meeste lidstaten niet gegarandeerd, voornamelijk omdat het toelatingsproces door de universiteiten zelf wordt geregeld. Sommige landen bieden echter financiering voor een bepaalde periode of vrijstelling van inschrijvingsgeld.

Ook de toegang tot de gezondheidszorg, die door artikel 13, lid 2 van de richtlijn wordt gewaarborgd, is van cruciaal belang. In verschillende lidstaten hebben personen die tijdelijke bescherming genieten, onder dezelfde voorwaarden als de eigen onderdanen volledige toegang tot de openbare gezondheidszorg. In andere lidstaten hebben ze toegang tot medische noodhulp. Soms varieert de dekking van de gezondheidszorg afhankelijk van de hoogte van de bijdrage aan het nationale gezondheidsstelsel. Alle lidstaten die hebben gereageerd, meldden dat personen die tijdelijke bescherming genieten toegang hebben tot geestelijke gezondheidszorg

Aanvullende informatie is te vinden in de bijgevoegde Informs. 

Publication Date:
wo 23 nov 2022
Geografie:
Hoofdthema:
Publicatietype:
Opdrachtgever:
EMN
Trefwoorden: