Op 19 september 2024 nam EMN België deel aan de 8ste Conferentie over migratieonderzoek in Oostenrijk. Deze conferentie, georganiseerd door de Universiteit van Innsbruck, had als onderwerp 'Global Inequalities, (Im)Mobilities and Migration Societies: Post-Migrant Perspectives' (wereldwijde ongelijkheid, (im)mobiliteit en migratiemaatschappijen: post-migrant perspectieven) en richtte zich tot onderzoekers uit alle disciplines en studierichtingen die werken rond migratie en integratie.

EMN België was één van de drie panelleden, naast EMN Italië en EMN Oostenrijk, voor het panel getiteld: “Unlawful employment of migrants - A comparative view of approaches by EU Member States looking at rights, vulnerabilities, and protection measures for migrant workers” (onrechtmatige tewerkstelling van migranten). De drie landen (Oostenrijk, België, Italië) hebben aanzienlijke verschillen in migratiegeschiedenis en arbeidsmarktstructuren, met een verschillende afhankelijkheid van illegale migrantenarbeid, sociale regimes, evenals (vroegere) benaderingen om irreguliere migratie te 'beheren'. De bedoeling van het panel was om de verschillende perspectieven te contrateren en bij te dragen aan het begrip van structurele factoren die illegale arbeid kunnen beïnvloeden. Daarnaast werd ook gekeken naar hoe huidige trends en ontwikkelingen (bijv. tekort aan arbeidskrachten, COVID-19 nasleep) de arbeidssituatie van migranten in de praktijk beïnvloeden.

Op basis van de informatie die verzameld werd voor de EMN Studie over de Illegale tewerkstelling van onderdanen van derde landen (2017-2022), kon EMN België onder andere een aantal kernpunten belichten:

• De tewerkstelling van buitenlandse arbeidskrachten zonder geldige werkvergunning in België betreft voornamelijk laaggeschoolde arbeiders die handarbeid uitvoeren in sectoren zoals kleinhandel, garages en carwashes, horeca en bouw.
   
• Een recente trend in België is het gebruik van steeds complexere onderaannemingsketens door werkgevers, zoals blijkt uit de recente zaak “Borealis” in Antwerpen. Deze configuraties bemoeilijken de effectieve sanctionering van werkgevers en de gelijklopende effectieve bescherming rechten van werknemers. Initiatieven zoals een nieuw Vlaams decreet over ketenaansprakelijkheid, de bekendmaking van meertalige informatie over werkgerelateerde rechten en plichten op de website van de Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (SIRS/SIOD), of het gebruik van datamining om risicosectoren te identificeren voor gerichte onderzoeken, kunnen deze uitdaging helpen aanpakken.
   
• Wat de werknemers zelf betreft, blijft het gebrek aan incentives om zich te melden een belangrijk probleem, vooral voor onderdanen van derde landen die illegaal op het grondgebied verblijven. Er bestaan verschillende mechanismen voor werknemers om klachten in te dienen tegen hun werkgever, maar de toegang tot informatie en beschermingsmiddelen blijft beperkt.

Om meer te weten te komen over de Belgische bijdrage aan dit panel, gelieve de PowerPoint presentatie hieronder te bekijken.

EMN België is de Oostenrijkse en Italiaanse collega's zeer dankbaar voor de uitnodiging en de vruchtbare discussies! De EMN Studie over de illegale tewerkstelling van onderdanen van derde landen (2017-2022), samen met de Belgische standalone over hetzelfde onderwerp, zal in de komende weken hier gepubliceerd worden.