De wet van 19 januari 2012 introduceerde het terugkeertraject voor asielzoekers. Dit is een individuele begeleiding in het kader van terugkeer waar Fedasil in voorziet. Nieuwe instructies implementeren dit terugkeertraject nu in de opvangstructuren. Hierbij wordt er voorrang gegeven aan individuele terugkeer.

De nieuwe instructies die dit terugkeertraject implementeren in de opvangstructuren gaan in voege vanaf 1 augustus 2012, waarbij alle asielzoekers terugkeerbegeleiding krijgen in de opvangcentra. Vanaf 1 september worden afgewezen asielzoekers overgeplaatst naar open terugkeercentra.

Het terugkeertraject vat aan met informeel advies, aangevuld met een meer formele fase. In de informele fase worden asielzoekers geïnformeerd over de mogelijkheden tot vrijwillige terugkeer. Dit gebeurt reeds vanaf het moment dat ze hun asielaanvraag indienen.

De volgende, meer formele fase bestaat uit twee delen:

(1) binnen de vijf dagen die volgen op een negatieve beslissing van het CGVS in het kader van de asielaanvraag, wordt er aan de asielzoekers een terugkeerbegeleiding aangeboden. (dit tijdens de periode waarbinnen de mogelijkheid bestaat om een beroep in te dienen of om het land te verlaten). Een individueel terugkeertraject dient dan te worden uitgewerkt en te worden ondertekend door de betrokken persoon. De Dienst Vreemdelingenzaken wordt hiervan op de hoogte gebracht.

(2) Wanneer ook de beroepsprocedure bij de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen resulteert in een negatieve beslissing wordt de persoon overgeplaatst naar een open terugkeercentrum, waar de terugkeerbegeleiding wordt voortgezet. Tijdens de termijn om het land vrijwillig te verlaten (in principe 30 dagen) zullen de autoriteiten geen gedwongen verwijdering uitvoeren en zal vrijwillige terugkeer worden aangemoedigd. Wanneer de termijn van het bevel om het grondgebied te verlaten is vertreken en het terugkeertraject kon niet positief worden afgesloten (geen bereidheid om vrijwillig terug te keren), dan kan de Dienst Vreemdelingenzaken overgaan tot de procedure voor gedwongen terugkeer (waaronder administratieve opsluiting)