De aangekondigde controles zijn gebaseerd op artikel 23 van de Schengengrenscode, dat lidstaten toestaat om politiediensten controles binnen hun grondgebied te laten uitvoeren, op voorwaarde dat deze geen effect hebben dat gelijkstaat aan grenscontroles. Deze maatregelen verschillen van interne grenscontroles, die door verschillende EU-lidstaten, waaronder Duitsland en Nederland, recent opnieuw zijn ingevoerd. Volgens de ministers herintroduceert België geen systematische grenscontroles, maar voert het wel gerichte controles uit binnen het land.

De controles zijn gericht op mensen zonder geldige documenten, evenals op personen die al een aanvraag voor internationale bescherming hebben ingediend of bescherming hebben gekregen in een andere EU-lidstaat. Tijdens de controles moeten betrokkenen geldige identiteits- of verblijfsdocumenten kunnen voorleggen. Wie deze documenten niet kan voorleggen, kan een bevel krijgen om het grondgebied te verlaten. Indien blijkt dat een asielaanvraag eerder in een andere EU-lidstaat is ingediend of daar al bescherming is toegekend, kan een overdracht plaatsvinden op basis van de Dublinverordening.

De controles zullen plaatsvinden op internationale bussen (zoals FlixBus, BlaBlaCar en Eurolines), treinen die aankomen in Brussel-Zuid, geselecteerde intra-Schengenvluchten, alsook op wegen, toegangswegen en snelwegparkings. De operaties starten in de zomer van 2025 en worden uitgevoerd in samenwerking tussen de federale politie, lokale politie en de Dienst Vreemdelingenzaken.

De aankondiging heeft heel wat reacties losgemaakt, onder meer van politievakbonden, oppositiepartijen en migratiedeskundigen. De politievakbond SNPS uitte bezorgdheid dat het inzetten van personeel voor deze controles ten koste kan gaan van andere politietaken. Ook oppositiepartijen uitten kritiek: Groen noemde de maatregelen onrealistisch en grotendeels symbolisch, terwijl Vlaams Belang ze te beperkt en veel te laat vond. Sommige migratiedeskundigen zetten vraagtekens bij de verwachte impact van dergelijke controles. Zij wijzen erop dat soortgelijke operaties in Nederland en Duitsland door sommige beleidsmakers als succesvol werden bestempeld, maar dat anderen stellen dat ze geen structurele veranderingen in migratiestromen teweegbrachten. Er blijven vragen bestaan over de praktische uitwerking van de aangekondigde controles, met name of bevelen om het grondgebied te verlaten of overdrachten volgens de Dublinverordening daadwerkelijk zullen worden uitgevoerd.

Voor meer informatie, lees dit persbericht.