Sinds het begin van het conflict in Oekraïne zijn meer dan 4,3 miljoen mensen ontheemd geraakt en hebben zij bescherming gezocht binnen de EU-lidstaten. De Richtlijn Tijdelijke Bescherming, die in maart 2022 werd geactiveerd, is na twee verlengingen van kracht tot maart 2026. Deze richtlijn creëert een gemeenschappelijk kader binnen de EU en biedt ontheemden toegang tot huisvesting, gezondheidszorg, onderwijs en werkgelegenheid. De Europese Commissie heeft nu voorgesteld deze status verder te verlengen tot maart 2027.

Naast het voorstel tot verlenging van de tijdelijke bescherming heeft de Commissie ook een Raadaanbeveling voorgesteld met maatregelen ter ondersteuning van begunstigden van tijdelijke bescherming tijdens hun overgang van deze status naar meer duurzame oplossingen. Het voorstel richt zich op vier belangrijke aandachtspunten:

• Bevordering van de overgang naar andere verblijfsstatussen vóór het einde van de tijdelijke bescherming: De Commissie moedigt lidstaten aan om de toegang tot andere legale verblijfsstatussen te faciliteren vóór het einde van de tijdelijke bescherming, zodat ontheemden langdurigere verblijfsopties binnen de gastlanden kunnen verkrijgen.
   
• Voorbereiding van een soepele en duurzame re-integratie in Oekraïne: Lidstaten worden uitgenodigd om op eigen kosten oriënterende bezoeken aan Oekraïne mogelijk te maken, vrijwillige terugkeerprogramma’s op te zetten en samen te werken met de Oekraïense autoriteiten om de re-integratie in de gemeenschappen in Oekraïne te bevorderen.
   
• Zorgen voor informatievoorziening aan ontheemden: Het voorstel roept op tot het opzetten van informatiepunten en het organiseren van outreach-activiteiten om begunstigden te informeren over hun rechten, beschikbare ondersteuningsdiensten en opties voor integratie of vrijwillige terugkeer.
   
• Verbetering van coördinatie, monitoring en uitwisseling van informatie tussen lidstaten en met de Oekraïense autoriteiten: Dit omvat regelmatige samenwerkingsmechanismen, de aanstelling van een speciale gezant om het proces te begeleiden en het delen van gegevens om de voortgang te monitoren en re-integratie-inspanningen te ondersteunen.

Het voorstel tot verlenging van de tijdelijke bescherming en de bijbehorende Raadaanbeveling zijn onderworpen aan formele goedkeuring door de Raad.

In een recente nota betoogde het Europacollege dat "hoewel de voorstellen van de Commissie een eerste richting bieden, ze onvoldoende rechtszekerheid bieden". De nota benadrukt dat "een bindende en geharmoniseerde routekaart op EU-niveau dringend nodig is om gefragmenteerde nationale benaderingen te vervangen, gelijke beschermingsnormen te waarborgen en de integriteit van de collectieve respons van de EU te behouden".

Voor meer details kunt u de persverklaring van de Europese Commissie en het voorstel voor een Raadaanbeveling over een gecoördineerde aanpak van de overgang uit tijdelijke bescherming voor ontheemden uit Oekraïne (in het Engels) raadplegen.