De conferentie, die plaatsvond aan de Université Libre de Bruxelles (ULB), bestond uit zes sessies die ingingen op verschillende aspecten van het pact, waaronder het praktische uitvoeringsproces van het pact, nieuwe regelgeving met betrekking tot de grens en mechanismen voor het delen van verantwoordelijkheid tussen de lidstaten, en de mogelijke uitvoering ervan. Belangrijke actoren op het gebied van migratie en asiel leverden een bijdrage aan de discussies, waaronder academische deskundigen van het Odysseus-netwerk, vertegenwoordigers van de Europese Commissie, het Hof van Justitie van de EU en verschillende lidstaten, en prominente organisaties zoals ECRE, UNHCR, Frontex en het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten (FRA).

De eerste sessie, 'Unpacking the Pact', richtte zich op de belangrijkste kansen en uitdagingen bij de uitvoering van het pact. Twee verschillende scenario's, een pessimistische en een optimistische, werden besproken en geanalyseerd.

Tijdens de tweede sessie werd kritisch gekeken naar de nieuwe solidariteitsbepalingen die in het hele pact zijn opgenomen, met specifieke aandacht voor de nieuwe mechanismen voor het delen van verantwoordelijkheid in de verordening asiel- en migratiebeheer (AMMR) en de nieuwe Dublin-regels in datzelfde instrument. De kritiek richtte zich op het gebrek aan handhavingsbevoegdheid van de nieuwe Solidariteitspool en de vermeende kleine wijzigingen in de Dublinregels, die de fundamentele basisstructuren waarop de Dublin III-verordening was gebaseerd, in stand houden. Tegelijkertijd werd onderstreept dat deze nieuwe regels een wezenlijk verschil kunnen maken als de lidstaten samenwerken in een geest van oprechte samenwerking.

De slotzitting van de eerste dag was gewijd aan de nieuwe grensregels. Net als in de vorige sessies werden kansen en uitdagingen geïdentificeerd. Kritiek was er op de complexiteit van zowel de invoering van een nieuwe screeningprocedure als van nieuwe beroepsprocedures in verband met mogelijke terugkeer en detentieprocedures aan de grens. Anderzijds werd erkend dat sommige nieuwe bepalingen, mits correct uitgevoerd, het systeem efficiënter zouden kunnen maken en zouden kunnen bijdragen tot betere (en kortere) besluitvorming.

De tweede dag ging vooral over de bepalingen inzake grondrechten die in het hele pact zijn opgenomen, waaronder de bepalingen over nieuwe toezichtmechanismen en de invoering van rechtsbijstand en advies in sommige fasen van de procedures. Kritiek was er vooral op enkele mogelijke onverenigbaarheden met het internationaal recht, bijvoorbeeld in de context van de bepalingen inzake veilige derde landen en de intrekking van materiële opvangbijstand in sommige gevallen. Anderzijds zouden sommige leemten in de bescherming kunnen worden opgevuld met nieuwe toezichtmechanismen en een beschermingsgerichte tenuitvoerlegging van het nieuwe kader.

Voor meer informatie kunt u de blogreeks van het Odysseus Network over de instrumenten van het migratie- en asielpact lezen.