Op 23 september 2020 presenteerde de Europese Commissie een Nieuw Pact inzake Migratie en Asiel, met daarin vijf nieuwe wetsvoorstellen om de asiel- en migratieregels van de EU te hervormen. De Raad van de Europese Unie bereikte zijn standpunt over deze vijf wetten in respectievelijk juni 2022, juni 2023 en oktober 2023 en onderhandelt sindsdien met het Europees Parlement om tot een gemeenschappelijk standpunt te komen.

Vandaag hebben het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie een politiek akkoord bereikt over de vijf belangrijkste voorstellen van het pact:

• De verordening asielprocedures (APR): Deze verordening voert onder andere een verplichte grensprocedure in, met als doel aan de buitengrenzen van de EU snel te kunnen beoordelen of asielaanvragen ongegrond of niet-ontvankelijk zijn. Personen die onder de grensprocedure vallen, mogen het grondgebied van de lidstaat niet betreden. Zij moeten verblijven aan of in de nabijheid van de buitengrens of transitzones of op andere aangewezen locaties op het grondgebied van een land (met inachtneming van de waarborgen en voorwaarden van de richtlijn opvangvoorzieningen).
• De verordening asiel- en migratiebeheer (AMMR): Deze verordening zal de huidige Dublinverordening vervangen, de verantwoordelijkheidscriteria verduidelijken en de regels voor de overdracht van een asielzoeker stroomlijnen. Er wordt een nieuw solidariteitsmechanisme ingesteld, waarbij verplichte solidariteit ter ondersteuning van lidstaten die het aantal illegale binnenkomsten op hun grondgebied niet aankunnen, wordt gecombineerd met flexibiliteit voor de lidstaten wat betreft de keuze van hun bijdragen (overplaatsingen, financiële bijdragen of alternatieve solidariteitsmaatregelen).
• De screeningverordening: Deze verordening zal de personencontroles aan de buitengrenzen versterken. Zij is ook van toepassing op personen die op het grondgebied van de EU worden aangehouden en aan controles aan de buitengrenzen zijn ontsnapt. De screening omvat identificatie-, gezondheids- en veiligheidscontroles, alsmede het nemen van vingerafdrukken en registratie in de Eurodac-gegevensbank. De lidstaten moeten een onafhankelijk mechanisme instellen om toe te zien op de eerbiediging van de grondrechten tijdens de screening.
• De Eurodac-verordening: Deze verordening zal de Eurodac-gegevensbank van vingerafdrukken uitbreiden. Eurodac zal aanvullende biometrische gegevens bevatten, zoals gezichtsopnamen. Andere persoonsgegevens die zullen worden verzameld, zijn iemands naam, geboortedatum, nationaliteit en de datum en plaats van verzoek om internationale bescherming. Gegevens van personen die tijdelijke bescherming genieten, worden ook geregistreerd in Eurodac. Personen die in het kader van nationale of EU-hervestigingsregelingen zijn hervestigd, worden ook in Eurodac geregistreerd.
• De crisis- en overmachtsverordening: Deze verordening stelt de lidstaten in staat crisissituaties op het gebied van asiel en migratie aan te pakken. In een crisis- of overmachtssituatie kunnen de lidstaten worden gemachtigd om af te wijken van bepaalde regels betreffende de asiel- en terugkeerprocedure. Een lidstaat die met een crisissituatie wordt geconfronteerd, kan ook solidariteitsbijdragen van andere EU-landen vragen.

Zodra deze voorstellen formeel zijn goedgekeurd door het Europees Parlement en de Raad, zijn de pijlers van het nieuwe pact inzake migratie en asiel van kracht. Daarna zullen specifieke wetgevingsbesluiten worden aangenomen en zal de Commissie de lidstaten helpen bij de omzetting van de nieuwe regels in hun nationale wetgeving.

Lees voor meer informatie het nieuwsbericht van de Europese Commissie en de persconferentie over het pact inzake migratie en asiel. Lees ook het persbericht van de Raad van de Europese Unie en de tijdlijn voor het migratie- en asielpact.

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie, Nicole de Moor, reageerde op dit akkoord en stelt onder meer dat het pact, eens het volledig geïmplementeerd is, zal zorgen voor een verminderde asieldruk in België: "De billijke bijdrage die België moet leveren in het kader van de verplichte solidariteit bedraagt in principe 3,2% van het geheel. Toegepast op de instroom in de Europese Unie dit jaar, zou het billijke aandeel van België 11.400 asielzoekers bedragen (periode januari-november). Dat is ongeveer een derde van het werkelijke aantal asielaanvragen in België in die periode (31.500)".

Lees voor meer informatie het persbericht van Nicole de Moor.