Twintig jaar geleden, in 2006, voerde de Belgische wetgever het “smokkelstatuut” in. Het statuut biedt slachtoffers van mensensmokkel met verzwarende omstandigheden – naar analogie met slachtoffers van mensenhandel – de mogelijkheid om een verblijfsvergunning te verwerven indien zij met de bevoegde autoriteiten samenwerken in de strijd tegen de vermoedelijke daders van het misdrijf. België is hiermee een van de weinige Europese lidstaten die ook voor slachtoffers van mensensmokkel in een statuut voorziet op basis van de Verblijfsvergunningsrichtlijn.

Maar wie zijn die slachtoffers van mensensmokkel? Hoe komen zij in contact met politiediensten, magistraten en opvangcentra? En hoe kunnen zij bijdragen aan de opsporing en vervolging van feiten van mensensmokkel? Om deze vragen te beantwoorden, startte het federaal migratiecentrum Myria samen met het Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie (NICC) in 2024 het onderzoeksproject TRAQ (‘Trafic Analyses Qualitatives’) op. Dit onderzoeksproject kreeg de steun van het ‘Internal Security Fund’ (ISF) van de Europese Unie.

Op 27 maart 2026 werden de onderzoeksresultaten voorgesteld tijdens een studiedag. Een honderdtal deelnemers, onder meer afkomstig uit politie, magistratuur, gespecialiseerde centra, overheidsinstellingen en NGO’s, namen kennis van de bevindingen via presentaties, conversatietafels en een panelgesprek. Ook EMN België was aanwezig op deze boeiende studiedag.

Het onderzoeksrapport en een beknopte samenvatting hiervan kan u hier terugvinden.